محمد مهدى ملايرى

180

تاريخ و فرهنگ ايران ( فارسى )

سلم يا سالم ديگر سلم يا سالم سرپرست بيت الحكمه است كه ابن نديم دربارهء او گفته : « از او ترجمه‌هايى از فارسى به عربى در دست است » . « 1 » و اين سالم با سهل بن هارون كارهاى بيت الحكمه را كه مأمون در بغداد تأسيس كرده بود اداره مىكرد و در روزگار هارون الرشيد نيز از مترجمان زبردست بوده در فهرست ابن نديم دربارهء تفسير مجسطى آمده كه « نخستين كسى كه به تفسير و ترجمه اين كتاب به عربى همت گماشت يحيى پسر خالد برمكى است كه نخست جماعتى آن كتاب را براى وى تفسير كردند و از عهده برنيامدند و او را پسند نيفتاد پس ابا حسان و سلم سرپرست بيت الحكمه اين كار را عهده‌دار شدند و به‌خوبى از عهده برآمدند ؛ آنان اين كار را به مترجمانى آزموده واگذار كردند و سپس ترجمه‌هاى آنها را سنجيدند و فصيحترين و صحيحترين آنها را برگزيدند و در تصحيح آن كوشش فراوان به‌كار بردند . « 2 » سلم از نويسندگانى است كه مانند ابن مقفع و سهل بن هارون مجموعه‌ها و برگزيده‌هايى از كتاب كليله و دمنه فراهم آورده بود « 3 » ، و او همان كسى است كه به گفتهء ابن نديم مأمون خليفهء عباسى او را با جماعتى براى گردآورى برگزيده‌هايى از دانش پيشينيان كه در كشور روم محفوظ بوده نزد پادشاه روم فرستاد . « 4 » از شرح حال و خاندان سلم اطلاعى درخور ذكر به ما نرسيده و از نوشته‌هايى هم كه وى از فارسى به عربى ترجمه كرده بوده و ابن نديم از آنها سخن گفته چيزى در دست نيست . عبد الله بن على ديگر از اين مترجمان عبد الله بن على بوده كه چنان كه ابن نديم گويد كتابى در دانش پزشكى از فارسى به عربى ترجمه كرده بود . نام اين كتاب در فهرست ابن نديم « سيرك »

--> ( 1 ) . الفهرست ، ص 120 . ( 2 ) . الفهرست ، ص 268 . ( 3 ) . الفهرست ، ص 305 . ( 4 ) . الفهرست ، ص 243 .